การมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการทรัพยากรทรายในพื้นที่ชายแดน: กรณีศึกษาตำบลฆอเลาะ อำเภอแว้ง จังหวัดนราธิวาส

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยเรื่องการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการทรัพยากรทรายในพื้นที่ชายแดน กรณีศึกษาตำบลฆอเลาะ อำเภอแว้ง จังหวัดนราธิวาส มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบทบาทการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการทรัพยากรทรายในตำบลฆอเลาะ อำเภอแว้ง จังหวัดนราธิวาส และ 2) ศึกษาแนวทางในการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการทรัพยากรทรายในพื้นที่ การวิจัยครั้งนี้
เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยคัดเลือกผู้ให้ข้อมูลหลักด้วยวิธีการเลือกแบบเจาะจงตามวัตถุประสงค์ของการศึกษา ผู้ให้ข้อมูลประกอบด้วย นายกองค์การบริหารส่วนตำบล ปลัดอำเภอ ผู้นำชุมชน และประชาชนในพื้นที่ รวมจำนวน 25 คน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้การสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลด้วยการวิเคราะห์เชิงเนื้อหา จัดหมวดหมู่ข้อมูล และสรุปผลแบบอุปนัย ก่อนนำเสนอผลการศึกษาในรูปแบบการพรรณนาวิเคราะห์ ผลการศึกษาพบว่า บทบาทการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการทรัพยากรทรายแบ่งออกเป็น 4 ด้าน ได้แก่ การมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ การมีส่วนร่วมในการดำเนินงาน การมีส่วนร่วมในการรับผลประโยชน์ และการมีส่วนร่วมในการติดตามและประเมินผล โดยพบว่าประชาชนในพื้นที่ส่วนใหญ่
มีส่วนร่วมในลักษณะการรับรู้ข้อมูลและให้ความร่วมมือกับหน่วยงานรัฐ ขณะที่การมีส่วนร่วมในการตัดสินใจและการติดตามประเมินผลยังมีบทบาทค่อนข้างจำกัด แนวทางในการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนประกอบด้วย 5 ด้าน ได้แก่ ด้านกระบวนการและกิจกรรม ด้านบทบาทของรัฐและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ด้านกลไกและโครงสร้างในชุมชน ด้านความรู้และการสื่อสาร และด้านความเหมาะสมกับบริบทพื้นที่ชายแดน โดยควรส่งเสริมการจัดเวทีประชาคม การสร้างกลไกการมีส่วนร่วมในระดับชุมชน และการสร้างความเข้าใจเกี่ยวกับการใช้ทรัพยากรทรายอย่างเหมาะสม เพื่อให้เกิดการจัดการทรัพยากรที่สอดคล้องกับบริบทพื้นที่และนำไปสู่ความยั่งยืนในระยะยาว